ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: Μάο Τσετούνγκ, Φιλοσοφικά Κείμενα

Την Παρασκευή 12 Απρίλη πραγματοποιήθηκε στο βιβλιοπωλείο Εκτός των Τειχών, η παρουσίαση της νέας έκδοσης των εκδόσεων Εκτός των Τειχών, το βιβλίο Μάο Τσετουγκ, Φιλοσοφικά Κείμενα. Με την παρουσία αρκετού κόσμου που γέμισε το χώρο του βιβλιοπωλείου και του καφέ, παρουσιάστηκε, κατά τη γνώμη μας, ένα από τα πλέον σημαντικά κομμάτια του έργου του Μάο Τσετούγκ, χρήσιμο και αναγκαίο για τη διαπαιδαγώγηση και την καθοδήγηση των νέων αγωνιστών του κομμουνιστικού κινήματος στη χώρα μας.
Αφού παρουσιάστηκαν οι συντελεστές και η διαδικασία ολοκλήρωσης της εκδοτικής προσπάθειας, εξηγήθηκε η αναγκαιότητα για νέες μεταφράσεις και εκδόσεις των κλασικών κειμένων του κομμουνιστικού κινήματος. Οι οποίες δεν αρκεί να είναι συμπληρωμένες με ανέκδοτα μέχρι σήμερα κείμενα στα ελληνικά, αλλά το σπουδαιότερο με νέες εισαγωγές και σχόλια ώστε να συνδέονται με τις συγκεκριμένες συνθήκες της εποχής μας. Επίσης ελπίζουμε ότι η νέα αυτή έκδοση, όπου είναι συγκεντρωμένα όλα όσα είναι γνωστά μέχρι σήμερα φιλοσοφικά έργα του Μάο, θα αποτελέσει ερέθισμα για ένα δημιουργικό διάλογο και θα συμβάλλει στην παραγωγή πολιτικών και θεωρητικών κειμένων που έχουμε σήμερα ανάγκη για την ενδυνάμωση και ανασυγκρότηση του κινήματος αντίστασης, ανατροπής με κατεύθυνση την επαναστατική προοπτική.
Στη συνέχεια ακολούθησαν οι τοποθετήσεις τριών συντρόφων οι οποίοι εστίασαν σε συγκεκριμένες πτυχές του μαοϊκού έργου, σε σχέση πάντα με την προσφορά του Μάο στον εμπλουτισμό του διαλεκτικού υλισμού.
Ο σ. Μανόλης Αρκολάκης αναφέρθηκε σε τρία θέματα που αναλύονται διεξοδικά από τον Μάο, προχωρώντας παραπέρα το θεωρητικό έργο των προηγουμένων θεωρητικών του διαλεκτικού υλισμού: για τη διάκριση μεταξύ τυπικής λογικής και διαλεκτικής μεθόδου, για τη διαμάχη στο κατά πόσο «το ένα διαχωρίζεται σε δύο» είναι σημαντικότερο από «τα δύο συνδυάζονται σε ένα» στην ανάλυση και την εφαρμογή του νόμου της ενότητας των αντιθέτων και τέλος για το ζήτημα βάσης και εποικοδομήματος, το βαθμό καθορισμού και πώς η έννοια του αλληλοκαθορισμού αναπτύχθηκε στην περίοδο της ταξικής πάλης σε συνθήκες σοσιαλιστικής οικοδόμησης.
Ο σ. Χρίστος Μάης προσπάθησε να παρουσιάσει τα σημαντικότερα σημεία της μαοϊκής μεθοδολογίας μέσα από την εξέταση των πρώιμων κειμένων του Μάο, πριν τη συγγραφή των πρώτων φιλοσοφικών του έργων, καταδεικνύοντας ότι η μεθοδολογία αυτή διατρέχει το σύνολο του έργου και της πρακτικής του Μάο. Συγκεκριμένα, κατέληξε σε τρεις θέσεις σε σχέση με τα βασικά χαρακτηριστικά της μαοϊκής σκέψης: 1) Μεθοδολογία διαλεκτικού υλισμού ανεξαρτήτως από το είδος ή το μέγεθος του προβλήματος 2) Ανάλυση της συγκεκριμένης κατάστασης, στις συγκεκριμένες συνθήκες. Ανάλυση του προβλήματος προς επίλυση αλλά και της στοχοθεσίας προκειμένου να εξευρεθεί η κατάλληλη λύση 3) Ανάλυση των τακτικών που υπηρετούν την κύρια στρατηγική αλλά και ανάλυση του συνόλου των πτυχών της στρατηγικής αυτής.
Τέλος, ο σ. Κώστας Βλαχόπουλος επικεντρώθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα φιλοσοφικά κείμενα του Μάο, «για την αντίθεση», παρουσιάζοντας τα βασικά των αντιθετικών σχέσεων, όπως ερμηνεύονται στο διαλεκτικό υλισμό καθώς και τη διάκριση ανάμεσα σε ανταγωνιστικές και μη ανταγωνιστικές αντιθέσεις και πώς μπορεί να αλλάξει ο χαρακτήρας τους. Επακολούθησαν ερωτήσεις και τοποθετήσεις οι οποίες κατέδειξαν ότι το έργο του Μάο αποτελεί συμβολή πρώτα και κύρια για την επαναστατική πράξη.
Οι γραπτές τοποθετήσεις θα αναρτηθούν σύντομα στην ιστοσελίδα των εκδόσεων, ενώ σε επιμελημένη μορφή θα δημοσιευθούν στο επόμενο τεύχος του περιοδικού Αντίθεση. Μετά το Πάσχα, θα ακολουθήσουν περισσότερες παρουσιάσεις και συζητήσεις με αφορμή το βιβλίο του Μάο σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και άλλες πόλεις.

OΛΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΕΔΩ »

70 χρόνια από την άγρια δολοφονία του. Σίμος Κερασίδης, ο ανυπότακτος λεβεντονιός. Παρουσίαση του ιστορικού μυθιστορήματος «Στο Ρύγχος του Λύκου»

Ο Σίμος Κερασίδης υπήρξε μια θρυλική μορφή του αντιστασιακού-απελευθερωτικού αγώνα στα χρόνια της τριπλής κατοχής στην Θεσσαλονίκη και ευρύτερα, στην Μακεδονία. Επίσης του κομμουνιστικού κινήματος από τα τις αρχές της δεκαετίας του Τριάντα και ειδικά στα σκληρά χρόνια της Μεταξικής δικτατορίας. Πλούσια στα όρια της μυθιστορίας η δράση και η σύντομη ζωή του, σταμάτησε απότομα πριν εβδομήντα χρόνια, τον Απρίλη του 1943. Δολοφονήθηκε άνανδρα και βασανιστικά από έλληνες συνεργάτες των κατακτητών μαζί με τους συντρόφους του, στην Δυτική Μακεδονία. Αυτόν τον σημαντικό αλλά στους πολλούς άγνωστο αγωνιστή έχει κεντρικό πρόσωπο το ιστορικό μυθιστόρημα «Στο Ρύγχος του Λύκου» του θεσσαλονικιού λογοτέχνη Σίμου Κερασίδη, που κυκλοφόρησε πριν λίγο καιρό από τις εκδόσεις Πηγή. Ο συγγραφέας είναι ανιψιός του αγωνιστή και φέρει το ίδιο όνομα. Πρωτοεμφανίστηκε στην ελληνική λογοτεχνία το 1995 με την συλλογή διηθημάτων «το τραμ» και από τότε εξέδωσε τρία μυθιστορήματα μια αυτοβιογραφική ιστορία για την Θεσσαλονίκη και την Τούμπα ένα λεύκωμα για την Τούμπα των προσφύγων.

OΛΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΕΔΩ »

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Εκτός των Τειχών το βιβλίο Μάο Τσετούγκ, Φιλοσοφικά Κείμενα

Η συμβολή του Μάο Τσετούγκ στην ανάπτυξη του διαλεκτικού υλισμού είναι ένα ζήτημα που έχει προκαλέσει αρκετές συζητήσεις και αντιπαραθέσεις, οι οποίες δεν περιορίζονται στον χώρο των φιλοσοφικών σπουδών αλλά επεκτείνονται πρώτα και κύρια στο πεδίο των πολιτικών εξελίξεων και των διεργασιών στο ίδιο το επαναστατικό κομμουνιστικό κίνημα.
Παρ’ ότι η διαλεκτική μέθοδος διαχέει το σύνολο του έργου που μας άφησε ο Μάο, η επιλογή και συγκέντρωση των σημαντικότερων φιλοσοφικών του έργων σε νέα μετάφραση έρχεται, πρώτον, να καλύψει το εκδοτικό κενό του ίδιου του μαοϊκού έργου στην Ελλάδα και, δεύτερον, να συμβάλει στον διάλογο ώστε να αξιοποιηθεί δημιουργικά στην επαναστατική διαδικασία στον τόπο μας
Έχουν συγκεντρωθεί κείμενα που καλύπτουν την περίοδο 1936-1966, δηλαδή από τη Μεγάλη Πορεία μέχρι το ξεκίνημα της Μεγάλης Προλεταριακής Πολιτιστικής Επανάστασης, περιλαμβάνοντας φυσικά τα κλασικά πλέον κείμενα «Για την πράξη» και «Για την αντίθεση» καθώς και νέα επιλογή από την περίοδο της σοσιαλιστικής οικοδόμησης στην Κίνα.

Κεντρική διάθεση: Βιβλιοπωλείο Εκτός των Τειχών, Γραβιάς 10-12, 196 81 Αθήνα, τηλ. 210 3303348

OΛΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΕΔΩ »

Ένα παράθυρο σε έναν άγνωστο επαναστατημένο κόσμο

Σπύρος Σακελλαρόπουλος
Νεπάλ. Εθνότητες, κάστες, τάξεις στην κορυφή του κόσμου 1769-2008
Εκδόσεις Τόπος, Αθήνα, 2012, σελ.334

Για την πλειοψηφία των Ελλήνων το Νεπάλ είναι απλά η πατρίδα των Ιμαλαΐων. Για τους ανθρώπους που ζούνε στις ρίζες και στις πλαγιές τους, ελάχιστα πράγματα είναι γνωστά. Για την ελληνική αλλά και την ευρωπαϊκή αριστερά, οι πρόσφατες κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις σε αυτήν την χώρα της νότιας Ασίας, όταν δεν αγνοούνται επιδεικτικά αντιμετωπίζονται σαν μια εξωτική ανορθογραφία, ασύμβατη με τα κυρίαρχα ρεύματα σκέψης και τα διαδεδομένα υποδείγματα. Σε αυτό βοηθάει και η μεγάλη έλλειψη πληροφόρησης, η συστηματική αποσιώπηση από τα ηγεμονικά δυτικά ΜΜΕ και η παραδοσιακή υποτίμηση με την οποία η δυτική αριστερά αντιμετωπίζει τα λαϊκά και επαναστατικά κινήματα στον λεγόμενο Τρίτο Κόσμο.
Γι' αυτό και μόνο ένα βιβλίο για το Νεπάλ από ένα έλληνα συγγραφέα αποτελεί από μόνη της μια αξιοπρόσεκτη είδηση. Πολύ περισσότερο που η μελέτη του Σπύρου Σακελαρόπουλου, που κυκλοφορεί αυτές τις ημέρες από τις «εκδόσεις Τόπος», με τίτλο «Νεπάλ, Εθνότητες, κάστες, τάξεις στην κορυφή του κόσμου, 1769-2008», αποτελεί μια φιλόδοξη και πρωτοπόρα απόπειρα να παρουσιαστεί στο ελληνικό κοινό η γέννηση και η εξέλιξη μιας πολύ σημαντικής κοινωνικής αναμέτρησης που εκτυλίχθηκε στην αυγή του 21ου αιώνα. Της πρώτης, μαζικής εξέγερσης που προετοίμασε και καθοδήγησε ένα κομμουνιστικό κόμμα στις ημέρες μας, σε μια εποχή που το κυρίαρχο ρεύμα πάσχιζε να πείσει για την έλευση του τέλους της ιστορίας.
Ο συγγραφέας χωρίζει το βιβλίο σε δύο μέρη. Στο πρώτο παρουσιάζει την πολιτική ιστορία της χώρας , από τον σχηματισμό του νεπαλέζικου κράτους το 1769 ως την κατάργηση της μοναρχίας και τις εκλογές του 2008. Με αυτόν τον τρόπο βοηθά τον αναγνώστη να παρακολουθήσει εύκολα την πολιτική και κοινωνική διαδρομή και να γνωρίσει τους ιστορικούς σταθμούς αλλά και την κυοφορία της ένοπλης εξέγερσης των μαοϊκών που ξεκίνησε το 1996. Στο δεύτερο μέρος επικεντρώνει στις διαφορετικές διαστάσεις του κοινωνικού προβλήματος στο Νεπάλ και στην στάση που κράτησαν απέναντι σε αυτές οι Μαοϊκοί, αξιοποιώντας αντιθέσεις και αδιέξοδα για να καταφέρουν να γίνουν νικηφόρο πλειοψηφικό ρεύμα στην κοινωνία της χώρας. Το αγροτικό ζήτημα και το πρόβλημα της γης, οι κοινωνικές ανισότητες που μεγάλωσαν στις τελευταίες δεκαετίες και το αδύναμο κράτος πρόνοιας, το εθνοτικό και καστεικό ζήτημα που διαπερνά την ιστορία και την εξέλιξη της νεπαλέζικης κοινωνίας και του κράτους, η θέση της γυναίκας και φυσικά η ειδική σχέση με την Ινδία, αποτελούν τα επιμέρους θέματα του δεύτερου μέρους της μελέτης. Το βιβλίο συμπληρώνεται με ένα κατατοπιστικό χρονολόγιο, ορισμένα σημαντικά πολιτικά κείμενα της τελευταίας περιόδου και μια παρουσίαση των πιο σημαντικών προσώπων που πρωταγωνίστησαν στην ιστορία του Νεπάλ. Περιέχει επίσης μια σειρά πίνακες με οικονομικούς και κοινωνικούς δείκτες.
Λίγο μεγαλύτερο σε έκταση από την Ελλάδα και με υπερδιπλάσιο πληθυσμό, το Νεπάλ είναι μια μικρή χώρα για τις ασιατικές κλίμακες, όχι όμως για την Ευρώπη. Σφηνωμένο ανάμεσα σε δυο γίγαντες, την Κίνα στον βορρά και την Ινδία στις υπόλοιπες πλευρές υπήρξε για πολλές δεκαετίες το τελευταίο ινδουιστικό βασίλειο με επικρατούσες τις φεουδαρχικές δομές. Αν και δεν βρίσκεται πάνω σε διεθνείς εμπορικούς δρόμους και δίχως γνωστά αποθέματα ορυκτού πλούτου, η χώρα έχει μια ειδική γεωστρατηγική σημασία ακριβώς γιατί συνορεύει ταυτόχρονα με τις δυο ασιατικές υπερδυνάμεις. Εξαρτώμενη από την δυτική λεγόμενη ανθρωπιστική βοήθεια, τα εμβάσματα των μεταναστών και τον τουρισμό η νεπαλέζικη οικονομία εξακολουθεί να βασίζεται στην αγροτική παραγωγή και σε ένα καχεκτικό δευτερογενή τομέα. Η νεπαλέζικη οικονομία είναι μια από τις πιο άνισες στην κατανομή του λιγοστού πλούτου με κραυγαλέες αντιθέσεις. Η πλειοψηφία των 25 και πλέον εκατομμυρίων Νεπαλέζων ζούνε στην ύπαιθρο και στις πόλεις σε συνθήκες ένδειας και αμορφωσιάς δίχως στοιχειώδεις οικιακές και κοινωνικό-κρατικές υποδομές. Ακριβώς σε αυτήν την κοινωνία ένα ιστορικό ρεύμα του κομμουνιστικού κινήματος, παραδοσιακά ισχυρό σε όλη την νότια Ασία, κατάφερε να οδηγήσει μια ολόκληρη κοινωνία σε σημαντικές πολιτικές και κοινωνικές ανατροπές. Να καταργήσει την μοναρχία, να αναδείξει σε πρωταγωνιστές τους «από κάτω» και να ανοίξει δρόμους προς το μέλλον. Το εγχείρημα αυτό βασίστηκε στην θέληση των φτωχών και απόκληρων νεπαλέζων να αγωνιστούν για μια δικαιότερη κοινωνία και που έδωσαν βαρύ φόρο αίματος στον οκταετή σχεδόν εμφύλιο, στον οποίο ο Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός (ΛΑΣ) , μπόρεσε να κυριαρχήσει στην μεγαλύτερη έκταση του Νεπάλ. Δίχως καμία εξωτερική βοήθεια, απέναντι σε έναν στρατό που δέχονταν συνεχή στρατιωτική υποστήριξη από την Δύση και την Ινδία.
Το εγχείρημα ήταν απόλυτα τολμηρό σε μια ιστορική περίοδο παγκόσμιας επαναστατικής άμπωτης ακόμα και στις γνωστές ζώνες των θυελλών. Ειδικότερα πολύ πιο δύσκολο για μια χώρα και μια κοινωνία σαν αυτή του Νεπάλ. Παρ όλα αυτά η κίνηση και η δυναμική των μαζών ξάφνιασε ακόμη και τους πιο αισιόδοξους.
Το Νεπάλ από το 2008, βρίσκεται σε μια μεταβατική περίοδο. Στις παλιές αντιθέσεις προστέθηκαν καινούριες ενώ η νικηφόρα είσοδος των μαζών στο προσκήνιο προσέθεσε ένα σημαντικό και απρόβλεπτο παράγοντα. Στο κομμουνιστικό κίνημα μέσα στην χώρα αλλά και σε αυτό της διεθνούς επαναστατικής αλληλεγγύης έχει ανάψει από καιρό η συζήτηση για τις επιλογές της ηγεσίας των Μαοϊκών αναφορικά με την διάλυση του ΛΑΣ, την κατάργηση των λαϊκών θεσμών αυτοκυβέρνησης στην ύπαιθρο, την επιστροφή της γης στους ιδιοκτήτες, την συμμετοχή στην κυβέρνηση κλπ. Υπάρχουν διαφωνίες, πολεμικές και διασπάσεις. Στο Νεπάλ, σε πείσμα των άνυδρων καιρών και άλλων καταστάσεων στις οποίες είναι της μόδας οι αποκαθηλώσεις του σφυροδρέπανου και οι μετονομασίες, συνεχίζεται η γέννηση κομμουνιστικών κομμάτων και μάλιστα μαζικών.
Ο συγγραφέας, εξηγεί στην εισαγωγή, γιατί οι πολύ ενδιαφέρουσες εξελίξεις της περιόδου 2008-2012, δεν μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο του βιβλίου. Και είναι πολύ κατανοητό. Παρ’ όλα αυτά κάνοντας μια αποτίμηση του πρόσφατου επαναστατικού κύματος θεωρεί πως αυτό είχε ένα ορισμένο υλικό όριο τόσο εξαιτίας των εσωτερικών κοινωνικών συσχετισμών όσο και με βάση την απειλητική επιρροή της Ινδίας. Θεωρεί σαν ιστορική επιτυχία την διαδρομή που ξεκίνησε από το 1996 και κατέληξε στην εκλογική νίκη του 2008 και επισημαίνει πως σε κάθε περίπτωση το μέλλον είναι ανοιχτό για το νεπαλέζικο κοινωνικό πείραμα.
Με το βιβλίο του ο Σπύρος Σακελλαροπουλος μας ανοίγει ένα παράθυρο για να κοιτάξουμε σε βάθος και όχι επιφανειακά κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις σε μια χώρα άγνωστη που βρίσκεται σε μια περιοχή, την νότια και ανατολική Ασία, που παλιά την ονομάζαμε με ελπίδα σαν μια από τις ζώνες των επαναστατικών θυελλών. Και που σήμερα αν μη τι άλλο, αποτελεί ένα από τα μεγάλα κοινωνικά εργαστήρια στα οποία βάσιμα μπορούμε να υποθέσουμε πως κυοφορούνται γεγονότα και καταστάσεις παγκόσμιας σημασίας. Μας βοηθά να ερμηνεύσουμε πράγματα και καταστάσεις και μας υποδεικνύει την ανάγκη για συστηματική μελέτη και εμβάθυνση στα διεθνή κινήματα αντίστασης και ανατροπής που αναδεύουν την υποτιθέμενη ακινησία της ιστορίας. Αν και δεν διαθέτω πλήρη εικόνα για την διεθνή βιβλιογραφία , έχω την βάσιμη εντύπωση πως, όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για την Ευρώπη, το βιβλίο του Σακελλαρόπουλου για το συγκεκριμένο θέμα αποτελεί μια ξεχωριστή και πολύ χρήσιμη προσπάθεια. Τολμώ να πω πρωτοποριακή. Η οποία έγινε με πολλές δυσκολίες εξαιτίας της έλλειψης σχετικής βιβλιογραφίας και της σπανιότητας των πρωτογενών πηγών.

Δημήτρης Παυλίδης
Θεσσαλονίκη, Φλεβάρης 2013

OΛΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΕΔΩ »

Βιβλιοπαρουσίαση: Έγκατα και εδάφη της κρίσης

Βιβλιοπαρουσίαση: Έγκατα και εδάφη της κρίσης
Ακούστε ηχογραφημένη την παρουσίαση του βιβλίου του Δημήτρη Μάνου Έγκατα και εδάφη της κρίσης που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα την Παρασκευή 25 Νοεμβρίου.

OΛΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΕΔΩ »

ΕΓΚΑΤΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ Πώς να δούμε την καπιταλιστική κρίση

Δημήτρης Μάνος

ΕΓΚΑΤΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

Πώς να δούμε την καπιταλιστική κρίση

Εκδόσεις Εκτός των Τειχών, Οκτώβριος 2011

Από τις εκδόσεις Εκτός των Τειχών θα κυκλοφορήσει το προσεχές διάστημα το βιβλίο του Δημήτρη Μάνου «Εγκατα και εδάφη της κρίσης. Πώς να δούμε την καπιταλιστική κρίση». Το βιβλίο καταπιάνεται με διάφορες πλευρές της οικονομικής κρίσης και της σχετικής συζήτησης που έχει αυτή τροφοδοτήσει από το ξεκίνημά της ως σήμερα, φωτίζοντας τα πραγματικά αίτια της κρίσης, που δεν βρίσκονται παρά στις αντιφάσεις και τα αδιέξοδα του ίδιου του καπιταλιστικού συστήματος. Κατ’ αυτόν τον τρόπο και μέσα από μια μαρξιστική προσέγγιση του θέματος διαφαίνεται και ποια πρέπει να είναι η απάντηση από τη μεριά των λαών και της Αριστεράς τόσο σε θεωρητικό επίπεδο απέναντι στις απόψεις που τη συνοδεύουν όσο και στο πεδίο των αγώνων και των κινημάτων. Προδημοσιεύουμε σε αυτό το φύλλο ένα μικρό απόσπασμα από την εισαγωγή του βιβλίου.

OΛΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΕΔΩ »